Telo pronađeno na crkvenom groblju u tvrđavi Račesa u istočnoj Hrvatskoj izazvalo je veliku pažnju stručnjaka zbog svojih neobičnih karakteristika. Kako navode arheolozi, telo je bilo iskopano, obezglavljeno i ponovo sahranjeno licem okrenutim nadole, što ukazuje na to da su postojale supersticije o povratku pokojnika kao vampira. Arheolog Nataša Šarkić, koja je bila deo tima za iskopavanje, ističe da je prvobitna sahrana bila pravilna, ali su kasnije izvršene promene koje su ukazivale na strah od mogućeg povratka duše.
Šarkić je objasnila da su kosti pokazale neobične prelome i da je osoba najverovatnije bila ubijena, što je dodatno ukazalo na to da se u ovom slučaju dešavalo nešto neobično. Analize su otkrile da je osoba imala brojne povrede, uključujući i slomljena rebra, što sugeriše da je pre smrti prolazila kroz nasilne sukobe. Uz sve to, osoba je imala i ozbiljnih problema sa hodanjem zbog lošeg zarastanja povreda.
U slovenskoj tradiciji tog vremena, verovalo se da duša pokojnika ostaje vezana za telo 40 dana nakon smrti. Ukoliko bi postojala zabrinutost da bi se osoba mogla vratiti kao vampir, primenjivale su se različite preventivne mere, poput probadanja ili spaljivanja leša. „Ljudi su verovali da ako je neko mučen ili ubijen, postoji velika šansa da će postati zli duh“, dodala je Šarkić, objašnjavajući da su osobe sa nasilnom prošlošću često bile smatrane opasnijim.
Nakon analize posmrtnih ostataka, tim je prešao na rekonstrukciju lobanje. Grafički stručnjak Sisero Moraeš koristio je veštačku inteligenciju i podatke sa CT skenera kako bi virtuelno obnovio lobanju. Proces je uključivao i prilagođavanje oblika lobanje donora kako bi se stvorilo potencijalno lice, uz dodatak ožiljaka koji su se mogli pretpostaviti na osnovu povreda.
Prema rečima Šarkićeve, „vampir“ je živeo u 15. ili 16. veku, bio je visok oko 163 cm i veruje se da je imao između 40 i 50 godina kada je ubijen. Njegove stare i nove povrede ukazuju na to da je bio osoba koja je često bila uključena u nasilne sukobe, moguće kao vojnik ili razbojnik.
Ova otkrića predstavljaju samo deo istraživanja koje je sprovedeno u tvrđavi Račesa, gde je pronađeno više od 180 grobova. Šarkić, Moraeš i njihovi koautori objavili su rezultate svog istraživanja u časopisu OrtogOnLineMag, pružajući uvid u ovu fascinantnu i mračnu stranu istorije. Istraživanje ne samo da osvetljava praksu sahranjivanja u tom periodu, već i verovanja i strahove ljudi tog vremena, koji su se borili sa konceptima smrti i onoga što dolazi posle.
Ova otkrića su važna ne samo za razumevanje lokalne istorije, već i za šire razumevanje običaja i tradicija koje su oblikovale društvene norme i verovanja u srednjem veku u ovom delu Evrope. Ovaj slučaj ponovo pokreće pitanja o tome kako su strahovi od smrti i nepoznatog oblikovali rituale sahranjivanja i percepciju o mrtvima u raznim kulturama.
