Srpski naučnici su učestvovali u međunarodnom istraživačkom timu koji je otkrio da kasni evropski neandertalci potiču od jedne populacije, a rezultati ovog značajnog istraživanja objavljeni su u prestižnom naučnom časopisu „Proceeding of the National Academy of Sciences of the United States of America“ (PNAS). Ova studija pruža nova saznanja o genetičkoj i arheološkoj istoriji neandertalaca, sa posebnim fokusom na promene u njihovom genetskom fondu pre nego što su nestali pre oko 40.000 godina.
Istraživači su analizirali nove genetičke i arheološke podatke, a rezultati su pokazali da je došlo do smene populacija među poslednjim neandertalcima u Evropi, što je rezultiralo smanjenjem genetske varijabilnosti. Ova smena se desila neposredno pre njihovog izumiranja. Tim koji je vodio profesor Kozi Post iz Senkenberg centra za ljudsku evoluciju i paleo-sredinu na Univerzitetu u Tibingenu, došao je do otkrića koja ukazuju na dramatične promene u genetičkoj istoriji evropskih neandertalaca.
U timu su se našli i srpski naučnici, Dušan Mihailović sa Filozofskog fakulteta u Beogradu i Mirjana Roksandić sa Univerziteta u Vinipegu. Njihov doprinos uključivao je analize mitohondrijalne DNK deset neandertalskih individua, među kojima je bio i neandertalac iz pećine Pešturina kod Niša. Ove analize su otkrile da su rani neandertalci iz Pešturine, pećine Stajnija u Poljskoj i pećine Mezmajskaja u Rusiji genetski značajno varirali, ali je tokom vremena došlo do homogenizacije njihovog genetskog materijala.
Rezultati genetičkih analiza, zajedno sa obimnim arheološkim podacima, otkrili su da je pre 75.000 godina, usled klimatskog zahlađenja, došlo do okupljanja neandertalskih grupa na jugozapadu Francuske. Ova populacija se zatim proširila na druge delove Evrope pre oko 65.000 godina. Istraživanja su pokazala da svi kasni neandertalci vode poreklo od te jedne linije.
Međutim, pre 45.000 godina, došlo je do naglog smanjenja broja neandertalaca, što je dodatno smanjilo njihovu genetsku raznovrsnost. Prema autorima studije, odsustvo genetičke raznovrsnosti, kao i geografska izolovanost preostalih neandertalaca, mogli su značajno uticati na njihovo konačno izumiranje pre oko 40.000 godina.
Ova otkrića predstavljaju značajan korak napred u razumevanju evolucije neandertalaca i njihovih odnosa sa modernim ljudima. Istraživanja poput ovog nude dublji uvid u to kako su se neandertalci prilagođavali promenama u svom okruženju i kako su različiti faktori, poput klimatskih promena i migracija, uticali na njihovu sudbinu.
Naučnici se nadaju da će buduća istraživanja dodatno rasvetliti misterije koje okružuju neandertalce, uključujući njihove interakcije sa modernim ljudima i razloge njihovog izumiranja. Svaka nova studija donosi nova saznanja koja mogu pomoći u razumevanju složenosti ljudske evolucije i diverzifikacije.
U zaključku, istraživanje koje su sproveli srpski i međunarodni naučnici predstavlja značajan doprinos u oblasti paleoantropologije, pružajući nova saznanja o genetskoj istoriji neandertalaca i faktorima koji su doprineli njihovom izumiranju. Ova otkrića ne samo da obogaćuju naučnu zajednicu već i podstiču dalje istraživanje o našoj evolutivnoj prošlosti.
