Istraživači su otkrili više retkih i novih vrsta u do sada neistraženim pećinama na zapadu Kambodže, uključujući „leteću“ zmiju i fluorescentnu tirkiznu zmiju otrovnicu. Ova saznanja objavila je organizacija Fauna & Flora Kambodža koja je predvodila višegodišnje istraživanje biodiverziteta. Tokom istraživanja koje je obuhvatilo više od 60 krečnjačkih pećina u provinciji Batambang, naučnici su uspeli da evidentiraju brojne retke i do sada nepoznate vrste.
Istraživanje je obuhvatilo 10 brdovitih područja poznatih po krečnjačkim formacijama koje predstavljaju izolovane ekosisteme sa jedinstvenim biljnim i životinjskim svetom. Ovi ekosistemi su dugo bili među najmanje proučavanim, a zbog svoje izolacije razvili su vrste koje ne postoje nigde drugde u svetu. Istraživački timovi su između novembra 2023. i jula 2025. godine ulazili u pećine kroz uske pukotine, prolazeći kroz mračne i tesne tunele, i otkrivali netaknute pećinske sisteme bogate biodiverzitetom.
Među otkrivenim vrstama našla se fluorescentna tirkizna zmija iz porodice otrovnica, gekoni sa listolikim prstima koji se gotovo neprimetno kamufliraju, kao i jarko obojene stonoge za koje se pretpostavlja da su otrovne. Nova vrsta otrovnice još nije u potpunosti naučno opisana, ali je ocenjena kao izuzetno značajno otkriće. Ova zmija ima karakterističnu trouglastu glavu i koristi toplotne senzore za detekciju plena.
Biolog Li Grizmer sa Univerziteta La Sijera u Kaliforniji istakao je da svaki od ovih izolovanih kraških sistema funkcioniše kao „prirodna laboratorija,“ gde se evolucija odvija nezavisno, što dovodi do nastanka jedinstvenih vrsta, ponekad ograničenih na samo jednu pećinu.
U pećinama su zabeležene i druge vrste, uključujući mrežastog pitona, najdužu zmiju na svetu, kao i jarko zelenu „leteću“ zmiju, poznatu i kao zlatna drvena zmija, koja je rasprostranjena u Južnoj i Jugoistočnoj Aziji. Istraživači su takođe registrovali žabe sa pegavim nogama i šarene guštere iz porodice agama, koji su uobičajeni u tom regionu.
Pored naučnih otkrića, cilj istraživanja bio je i ukazivanje na potrebu zaštite ovih jedinstvenih staništa, koja spadaju među najmanje zaštićene na svetu. Kraški ekosistemi su ugroženi eksploatacijom kamena za proizvodnju cementa, nekontrolisanim turizmom, požarima, sečom šuma i lovom. Globalno je zaštićen tek oko jedan odsto takvih područja.
Koordinator istraživanja, Sotearen Ti, upozorio je da uništavanje ovih staništa može dovesti do nestanka vrsta pre nego što budu otkrivene. Ova upozorenja naglašavaju hitnost očuvanja ovih jedinstvenih ekosistema, koji ne samo da predstavljaju dom za mnoge retke vrste, već i igraju ključnu ulogu u globalnoj biološkoj raznolikosti.
Istraživači su apelovali na vlasti i međunarodnu zajednicu da preduzmu korake u zaštiti ovih područja i da uspostave mere za očuvanje biodiverziteta. Kako bi se obezbedila budućnost ovih staništa, potrebno je edukovati lokalne zajednice o značaju očuvanja prirode i implementirati održive prakse koje će smanjiti pritisak na ove ekosisteme.
Ova otkrića ne samo da doprinose razumevanju biološke raznolikosti Kambodže, već i globalnom znanju o evoluciji i prilagođavanju vrsta u izolovanim ekosistemima. U budućnosti, naučnici se nadaju da će dodatna istraživanja dovesti do novih saznanja koja će pomoći u očuvanju ovih dragocenih prirodnih resursa.
