Na dnu Sredozemnog mora, u blizini jugoistočne obale Francuske, otkrivena je olupina trgovačkog broda za koju se veruje da datira iz 16. ili 17. veka. Ova olupina, koja je vekovima ležala na velikoj dubini, prevozila je vredan teret keramike namenjene evropskim lukama. Njeno otkriće danas se smatra jednim od najznačajnijih arheoloških nalaza u francuskim teritorijalnim vodama.
Olupina je slučajno pronađena tokom istraživačke misije francuske mornarice, a stručnjaci ističu da je velika dubina na kojoj se nalazi omogućila izuzetno očuvanje lokaliteta. Brod je lociran na više od 2.400 metara ispod površine mora, što ga čini najdublje evidentiranom olupinom u Francuskoj. Na morskom dnu ostali su gotovo netaknuti keramički tanjiri, bokali, topovi i mnogi drugi predmeti koji pružaju dragocen uvid u pomorsku trgovinu tog perioda.
Olupina, nazvana „Kamarat 4“ prema obližnjem rtu, detaljno je proučavana tokom trodnevne ekspedicije sprovedene u aprilu 2025. godine. Zbog ekstremne dubine, istraživači su koristili sofisticiranog podvodnog robota, upravljajući njime sa površine mora jer ronioci nisu mogli dopreti do ovog lokaliteta. Spuštanje robota do dna trajalo je skoro sat vremena, a tokom istraživanja napravljene su desetine hiljada fotografija. Naučnici su kasnije spojili snimke kako bi stvorili trodimenzionalni prikaz broda i njegovog tereta, što će omogućiti detaljnije proučavanje rasporeda predmeta i okolnosti potapanja broda.
Rad na takvoj dubini izuzetno je zahtevan, a svaki pogrešan pokret može oštetiti nalazište ili uzrokovati podizanje sedimenta sa dna mora. Artefakti su pažljivo izvlačeni uz pomoć robotskih klešta i specijalnih kontejnera namenjenih transportu osetljivih predmeta.
Najveće interesovanje arheologa izazvala je velika količina keramike pronađene oko olupine. Otkriveni su tanjiri, bokali i različite posude ukrašene geometrijskim motivima i ornamentima karakterističnim za mediteransku zanatsku proizvodnju tog vremena. Prema prvim analizama, stručnjaci veruju da je keramika proizvedena u oblasti Ligurije, na severozapadu Italije, koja je tokom 16. veka bila poznata po trgovini i izradi keramičkih predmeta. Na nekim posudama primećen je i natpis „IHS“, simbol povezan sa imenom Isusa Hrista na grčkom jeziku, što ukazuje na snažan religijski uticaj tog perioda.
Tokom poslednje ekspedicije uspešno su izvučena tri bokala i jedan tanjir, svaki prethodno precizno mapiran i dokumentovan. Posebnu pažnju privukao je bokal ukrašen tamnoplavim linijama i žutim geometrijskim detaljima, za koji istraživači navode da predstavlja jedan od najdublje izvučenih artefakata iz neke olupine pronađene u Francuskoj.
Pored keramike, istraživači su pronašli i šest topova, sidro i velike metalne kotlove, za koje se pretpostavlja da su služili tokom dugih trgovačkih putovanja Mediteranom. Stručnjaci veruju da su topovi bili namenjeni zaštiti tereta od gusarskih napada, koji su u to vreme predstavljali ozbiljnu pretnju za trgovačke brodove.
Iako tačno odredište broda još uvek nije poznato, pretpostavlja se da je plovio prema zapadnom Mediteranu. Istoričari ističu da je veoma malo pisanih tragova o trgovačkim rutama i brodovima iz tog perioda sačuvano do danas, zbog čega ovo otkriće može pružiti značajne informacije o ekonomiji i svakodnevnom životu pomoraca pre nekoliko vekova.
Međutim, među predmetima starim više od četiri stotine godina, kamere su zabeležile i savremeni otpad – plastične flaše, limenke i ribarske mreže. Ovaj prizor, prema rečima francuskih stručnjaka, predstavlja važan podsetnik da čak ni najdublji delovi mora više nisu potpuno zaštićeni od uticaja modernog čoveka.
