Srpska akademija nauka i umetnosti (SANU) je 24. januara 2023. godine objavila tužnu vest o smrti akademika Todora Stevanovića, jednog od najznačajnijih likovnih umetnika Srbije, koji je preminuo u 89. godini života. Rođen 9. marta 1937. godine u Zalužnju kod Leskovca, Stevanović je ostavio dubok trag u svetu umetnosti, kako u Srbiji, tako i na međunarodnoj sceni.
Todor Stevanović završio je studije slikarstva 1963. godine u klasi akademika Đorđa Andrejevića Kuna, a magistrirao je 1967. godine pod mentorstvom akademika Nedeljka Gvozdenovića na Akademiji likovnih umetnosti u Beogradu. Njegova umetnička karijera obuhvatala je mnoge forme izražavanja, uključujući slikarstvo, crtež, grafiku, film, keramiku, mozaik, kao i likovnu kritiku i teoriju umetnosti. Stevanović je bio poznat po svom višedimenzionalnom pristupu umetnosti, kombinujući različite medije kako bi izrazio svoje ideje.
Od 1956. godine, redovno je izlagao svoje radove, kako samostalno, tako i na brojnim likovnim smotrama, kako u zemlji, tako i u inostranstvu. Njegovo najistaknutije učešće bilo je kao predstavnika Jugoslavije na Venecijanskom bijenalu 1999. godine. Njegova dela se čuvaju i izlažu u mnogim uglednim institucijama, uključujući Narodni muzej, Muzej savremene umetnosti i Muzej grada Beograda. Pored Srbije, njegova umetnička ostvarenja prisutna su i u mnogim zemljama širom sveta, poput Engleske, Danske, Holandije, Belgije, Španije, Australije, Sjedinjenih Američkih Država, Kanade, Austrije, Švedske i Rusije.
Stevanović je postao dopisni član Srpske akademije nauka i umetnosti 2003. godine, a redovni član postao je 2012. godine. Njegova izložba pod nazivom „Todor M. Stevanović, autobiografija“ održana je 2010. godine u Galeriji SANU, gde je priredio i katalog koji je preveden na 15 jezika, čime je dodatno doprineo popularizaciji svog umetničkog dela.
Tokom svoje karijere, Stevanović je bio aktivan član Udruženja likovnih umetnika Srbije (ULUS) i Udruženja književnika Srbije (UKS). Njegov rad bio je prepoznat i nagrađivan, a među najznačajnijim priznanjima ističu se Nagrada Likovne jeseni za crtež na IV trijenalu savremenog jugoslovenskog crteža 1972. godine, Nagrada „Ljubiša Jocić“ za mapu crteža „Todor“ 1981. godine, kao i Vukova nagrada 1992. godine. Osvojio je i Prvu nagradu za crtež na izložbi „Beogradski crtež“ 1993. godine, Gran pri na izložbi „Crtež i mala plastika“ 1995. godine, kao i Nagradu Oktobarskog salona 1996. godine. Godine 2010. bio je nominovan za „Kjoto” nagradu u oblasti umetnosti i filozofije.
Akademik Ljubomir Simović, jedan od njegovih kolega, opisao je Stevanovića kao umetnika čija su dela ispisana „saga o čovekovom traženju sebe u vaseljeni“, naglašavajući dubinu i kompleksnost njegovog stvaralaštva. Stevanovićeva umetnost, prema Simoviću, predstavlja jedinstveno biće koje uključuje sve aspekte ljudskog postojanja.
Smrt Todora Stevanovića predstavlja veliki gubitak ne samo za Srpsku akademiju nauka i umetnosti, već i za srpsku i svetsku umetnost i kulturu. Njegova ostavština nastaviće da inspiriše generacije umetnika i ljubitelja umetnosti, a njegovo ime će zauvek ostati upisano u istoriji likovne umetnosti.
