Ovo su neke od najznačajnijih srpskih svetinja iz Carske lavre manastira Hilandar, koje su sa Svete gore stigle u Beograd, kako bi uveličale postavku u čast 850 godina od rođenja Rastka Nemanjića – Svetog Save u Galeriji SANU. Među izloženim umetničkim delima nalazi se mozaička ikona Bogorodice Odigitrije, ikona Bogorodice Mlekopitateljnice iz isposnice u Kareji, ikona Hrista Pantokratora, kao i replika čuvene ikone Svetog Save i Svetog Simeona iz 15. veka.
Na akademiji u Svečanoj sali Akademije večeras će biti predstavljena izložba, koja je sabrala čitavu riznicu rukopisnih knjiga, muzejskih i crkvenih predmeta i slika. Izložbu su zajednički realizovali Galerija SANU i Muzej SPC, a otvoriće je patrijarh Porfirije i akademik Zoran Knežević, predsednik SANU.
Prema rečima đakona Vladimira Radovanovića, upravnika Muzeja SPC, život i delo Svetog Save prikazani su na jedan novi način, kao i njegov doprinos našoj kulturi i umetnosti. On je naglasio važnost Svetog Save kao temelja i krova srpskog naroda, ističući da njegovo prisustvo ostaje živo i danas. „Kroz ovu izložbu smo želeli da predstavimo i taj dugi kontinuitet Svetog Save i sagledamo kako je uticao na naš identitet“, rekao je Radovanović.
Jedan od autora izložbe, vikarni episkop moravički prof. dr Tihon Rakićević, podsetio je na Sabor u Žiči, gde je Sveti Sava izgovorio besedu o pravoj veri. On je istakao da je Sveti Sava bio postavljen od Boga na prosvetiteljstvo, da ispuni nedostatke svojih prethodnika, što je u direktnoj vezi sa bogoslovljem apostola Pavla.
Sveti Sava je, prema rečima episkopa Tihona, donosio mnoge relikvije iz Svete zemlje i u Žiči ih je sabrao, povezujući ih sa svetinjama vezanim za Hrista, Bogorodicu, Jovana Krstitelja i druge događaje iz hrišćanske istorije. „Ovaj događaj može da se podvede pod nadopunjavanje nedostatka prethodinika, gde ćemo posle toliko vekova imati sabrane relikvije sa raznih strana, čak i iz Hilandara“, dodao je Rakićević.
Među izuzetnim eksponatima izložbe, Miljana Matić navodi kopiju ikone zografa Jovana, najboljeg srpskog slikara sredine 17. veka, koja je jedini sačuvani primer kompletnog žitija Svetog Save ilustrovanog likovnim jezikom. Takođe, izložena je i čaša, dar prvog ruskog cara Ivana Groznog, manastiru Mileševi, koja je stigla 1558. godine.
O konceptu izložbe i srednjevekovnim predmetima govorila je dr Miljana Matić iz Muzeja SPC, objašnjavajući da postavku čini pet celina. Izložba započinje vremenskom lentom koja prikazuje najznačajnije trenutke iz života Svetog Save, obuhvatajući period od njegovog rođenja 1175. godine do 1935. godine, kada počinje izgradnja hrama u Beogradu.
Dopisni član SANU, profesor Igor Borozan, koji se bavio delom postavke nakon Velike seobe, istakao je da je srpski narod dolazeći iz svoje postojbine nosio sećanje na Svetog Savu. „Sa tim nasleđem Srbi stvaraju novo nasleđe i sećanje na Svetog Savu, jer je svaka epoha u njega upisala ono što je osećala“, kazao je Borozan.
Sveti Sava postaje zaštitnik moderne srpske države u 19. veku, a umetnost tog vremena prati njegovu ulogu kao nacionalnog heroja i školskog patrona. Na izložbi su prisutna dela najboljih umetnika toga doba, uključujući Steve Todorovića, Đorđa Krstića i Uroša Predića. U međuratnom periodu, Sveti Sava se čita na nov način kao utemeljiteljska figura, dok se njegovo nasleđe nastavlja prenositi na nove generacije.
Na aerodromu „Nikola Tesla“ svečano su dočekane relikvije, a ministar kulture Nikola Selaković je istakao značaj ovih svetinja za srpski narod. „Narod koji ima ovakve svetinje i kulturu koja preživela milenijum i više, jeste narod sa ogromnom duhovnom snagom,“ rekao je Selaković. Svetinje će biti u Beogradu do 19. jula ove godine, pružajući priliku posetiocima da se upoznaju sa bogatom kulturnom baštinom srpskog naroda.
