Nemački gradovi i opštine suočavaju se sa najtežom finansijskom krizom od završetka Drugog svetskog rata. Rastući troškovi socijalnih usluga, visoki rashodi za zaposlene i opadanje poreskih prihoda doveli su lokalne budžete u ozbiljan deficit. Ova situacija već ima posledice po građane, a ukoliko ne dođe do temeljne reforme u odnosima između savezne vlade, pokrajina i opština, kriza bi mogla da izmakne kontroli.
Prema izveštajima, deficit gradova i opština u teritorijalnim pokrajinama prošle godine dostigao je oko 31 milijardu evra, što predstavlja najveći minus u istoriji Savezne Republike Nemačke. Burkhard Jung, gradonačelnik Lajpciga i predsednik Udruženja nemačkih gradova, upozorava da gradovi više ne mogu da izdrže ovakvo stanje. On ističe da se zemlja nalazi u najtežoj opštinskoj finansijskoj krizi od kraja Drugog svetskog rata.
Kriza je najizraženija u strukturno slabim regionima, poput Rurske oblasti, gde su privredna osnova i zaposlenost značajno oslabljeni. Međutim, čak ni ranije bogate opštine na jugu Nemačke više nisu pošteđene. Nakon suficita od ukupno 41 milijardu evra između 2015. i 2022. godine, rezerve ovih opština su u poslednje tri godine potpuno potrošene.
Posledice krize već postaju očigledne. U Hajdelbergu su smanjena sredstva za brigu o deci, pojedine autobuske linije su ukinute, a kulturne ustanove su povećale cene ulaznica. U Kilu je uvedeno zamrzavanje budžeta, dok je u Magdeburgu zabranjeno popunjavanje slobodnih radnih mesta. Takođe, parkiranje, porezi i takse su poskupeli širom zemlje.
Razlozi za ovu tešku situaciju su višestruki. Slaba ekonomska aktivnost umanjila je prihode, a porez na trgovinu je prošle godine pao na 61,7 milijardi evra. Iako su ukupni prihodi opština od 2022. do 2025. godine porasli za oko 12%, rashodi su rasli dvostruko brže. Opštine danas snose skoro četvrtinu svih državnih rashoda, dok dobijaju samo 14% ukupnih poreskih prihoda.
Najveći teret na budžetima opština predstavljaju troškovi zaposlenih i socijalna potrošnja. Broj zaposlenih u opštinama porastao je za 300.000 u poslednjih deset godina, dok su socijalni rashodi dostigli više od 90 milijardi evra godišnje. Ugroženi su posebno izdaci za decu i mlade, pomoć osobama sa invaliditetom, kao i troškovi dugotrajne nege, koji opštine godišnje opterećuju sa više od pet milijardi evra.
Ova situacija zahteva hitnu pažnju i delovanje svih nivoa vlasti. Potrebne su reforme koje će omogućiti bolju raspodelu resursa i stabilizaciju lokalnih budžeta. Izgledno je da će se bez ovih reformi kriza nastaviti, a posledice će biti sve teže za građane.
U svetlu ovih izazova, građani Nemačke postavljaju pitanja o održivosti socijalne politike i mogućim rešenjima. Kako bi se prevazišla trenutna kriza, neophodno je da se fokusira na jačanje lokalnih ekonomija, unapređenje efikasnosti javnog sektora i jačanje poreskih sistema. Samo kroz koordinisane napore svih nivoa vlasti može se stvoriti održiviji model za budućnost.
Kao što se može primetiti, trenutna situacija u nemačkim gradovima i opštinama zahteva ozbiljno razmatranje i hitne mere. Građani žele stabilnost i sigurnost, a to može biti postignuto samo kroz odgovornu i proaktivnu politiku. Nemačka se suočava sa izazovima koji mogu oblikovati njenu budućnost, ali je važno da se pronađu rešenja koja će omogućiti oporavak i rast.
