Mozak može da zadrži određeni stepen svesti satima nakon što lekari proglase pacijenta mrtvim, pokazali su podaci izneti na naučnoj konferenciji održanoj u američkoj državi Arizona, prenosi Tajms. Ova otkrića otvaraju nova pitanja o definiciji smrti i mogućnostima reanimacije.
Nakon proučavanja iskustava bliske smrti onih koji su se oporavili nakon srčanog zastoja, jedna od učesnica konferencije pozvala je na ponovnu procenu „reverzibilnosti smrti“, naglašavajući da bi lekari trebalo da duže vreme nastave sa pokušajima reanimacije pacijenata. Ova izjava je izazvala raspravu u medicinskoj zajednici o tome kada tačno prestaje život.
Studentkinja na Državnom univerzitetu Arizone, Ana Fauler, izjavila je da prelaz između života i smrti možda nije iznenadno isključivanje svesti, već „postepeni proces“ koji nauka može sve više da razume. Ona je na sastanku Američkog udruženja za unapređenje nauke u Finiksu istakla da novi dokazi sugerišu da biološke i neuronske funkcije ne prestaju naglo, već opadaju u trajanju od više minuta do sati.
Fauler je ukazala na to da studije srčanog zastoja pokazuju da se do 20 procenata preživelih seća svesnih iskustava tokom perioda odsutne kortikalne aktivnosti, a neki prijavljuju i proverljive percepcije. Analizirala je desetine studija i akademskih publikacija, uključujući i one o „neuroelektričnoj aktivnosti na pragu smrti“.
Jedna studija iz 2019. godine otkrila je da je mozak sposoban da emituje električne signale mnogo minuta nakon smrti, ili čak satima ako je sačuvan. Direktor istraživanja intenzivne nege i reanimacije na Univerzitetu u Njujorku, Sem Parnija, izjavio je da je verovatno da će mnogim ljudima koji umru u bolnici poslednja stvar koju čuju biti lekar koji izgovara reči „vreme smrti“, jer ostaju svesni duže nego što se očekivalo.
Studija iz 2023. godine u časopisu „Resuscitation“ otkrila je da se svest, budnost i kognitivni procesi mogu javiti tokom srčanog zastoja i do sat vremena dok se izvodi KPR. Fauler je naglasila da smrt treba posmatrati kao nešto što ima različite faze, upoređujući to sa stadijumima raka.
Prema njenim rečima, potrebna su dalja istraživanja kako bi se procenilo najbolje vreme za početak uzimanja organa od donora nakon njihove smrti. Razumevanje biološkog vremena smrti može pomoći da se osigura da se ove odluke donose sa naučnom tačnošću i etičkom jasnošću.
Fauler je zaključila da istraživanja pokazuju da se mozak ne gasi odmah kada srce prestane da kuca. Kratki naleti organizovane moždane aktivnosti, često nazvani svesnost, mogu se javiti nakon srčanog zastoja, a neki pacijenti koji su oživljeni prijavljuju svesna iskustva tokom ovog perioda. Ova saznanja otvaraju nova pitanja o etici i praksi u medicini, posebno u vezi sa donacijom organa i načinima na koje se pacijenti tretiraju u kritičnim situacijama.
Ova istraživanja takođe podstiču raspravu o tome kako lekarima pristupiti pacijentima koji su u kritičnim stanjima i kako izabrati trenutak za proglašenje smrti. Dok se mnogi stručnjaci slažu da je potrebna dodatna edukacija i svest o ovim pitanjima, jasno je da su nova saznanja o funkcionisanju mozga i svesti nakon srčanog zastoja značajna za buduće medicinske prakse.
Na kraju, Faulerova i drugi istraživači pozivaju na dalja istraživanja kako bi se bolje razumeo ovaj složeni fenomen i kako bi se stvorila etička i naučna osnova za donošenje odluka koje se tiču kraja života pacijenata.
