Mađarski premijer Peter Mađar otputovao je u Brisel na sastanke koji uključuju razgovore sa predsednicom Evropske komisije Ursulom fon der Lajen. Ovaj susret je ključan za pokušaj normalizacije odnosa Mađarske i EU, nakon što je Mađarova stranka Tisa pobedila na aprilskim parlamentarnim izborima i svrgla prethodnu vladu Viktora Orbana. Na sastanku će se razmatrati i deblokada 10 milijardi evra zamrznutih evropskih fondova koji su namenjeni za oporavak, kao i situacija u Ukrajini i otvaranje pregovaračkog poglavlja za pristupanje EU.
Mađar je najavio da će se sastati i sa belgijskim premijerom Bartom de Veverom i generalnim sekretarom NATO-a Markom Ruteom. Na društvenim mrežama je napisao: „Svi rade na tome da se vrate milijarde EU.“ Njegova vlada se suočava s hitnom potrebom da obezbedi pristup 10,4 milijarde evra iz evropskog Fonda za oporavak i otpornost, koji je zamrznut zbog zabrinutosti za korupciju i nedostatke u vladavini prava. Mađar je naglasio da mora ispuniti preostale uslove do kraja avgusta kako bi došao do ovih sredstava, a prva isplata bi mogla da stigne pre kraja godine.
U ovom trenutku, Budimpešta revidira svoj nacionalni plan oporavka, a Mađar je već najavio da će prioritet dati železničkim projektima, energetskoj infrastrukturi i izgradnji stanova za iznajmljivanje. Takođe je prvi put priznao da Mađarska možda neće moći da povuče ceo iznos sredstava, ali je naglasio važnost svake ušteđene sume za pokretanje ekonomije.
Osim sredstava za oporavak, Mađar će sa Fon der Lajen razgovarati i o zamrznutim kohezionim fondovima EU, koji su takođe uslovljeni izmenama mađarskog zakonodavstva o pravima manjina, posebno u vezi sa anti-LGBTQ+ zakonima i zakonima o azilu. Budimpešta razmatra i pristup zajedničkom evropskom programu zaduživanja za odbranu, zbog zabrinutosti za korupciju povezanu s nekadašnjim premijerom Orbánom.
Takođe, Mađar će se baviti pitanjem programa Erasmus+, koji je imao značajan uticaj na mađarske studente. Ovaj program je ukinut za mnoge studente nakon što su univerziteti prebačeni pod upravljanje privatnih fondacija. Ova pitanja su ključna za buduće odnose Mađarske sa EU.
Vladavina prava ostaje centralno pitanje u pregovorima. Mađarska mora dokazati nezavisnost Nacionalnog sudskog saveta i smanjiti politički uticaj na pravosudne institucije. Evropski komesar za demokratiju, pravosuđe i vladavinu prava, Majkl Mekgrat, izrazio je optimizam u vezi s posvećenošću nove vlade bržem sprovođenju reformi.
Pored ekonomskih tema, Fon der Lajen i Mađar razgovaraće i o Ukrajini, gde se očekuje da Mađarska povuče veto na otvaranje pregovaračkog poglavlja za pristupanje EU. Prethodna vlada se protivila kandidaturi Kijeva, ali Mađarova administracija signalizuje spremnost da otvori pregovore pod uslovom da Ukrajina reši pitanja jezika i obrazovnih prava mađarske manjine u Zakarpatskoj oblasti.
Kako bi se postigao napredak, važno je da tehnički razgovori između Budimpešte i Kijeva o pravima manjina nastave. Evropska komesarka za proširenje, Marta Kos, očekuje da će u junu odobriti otvaranje prvog pregovaračkog poglavlja, ukoliko se situacija u vezi s pravima manjina poboljša.
Mađarova poseta Briselu predstavlja ključnu tačku za buduće odnose Mađarske i EU, kao i za oporavak mađarske ekonomije. Dok se suočava sa izazovima, nova vlada ima priliku da postigne značajne promene i izgradi bolje odnose sa evropskim partnerima.
