Nacrt memoranduma o razumevanju između Sjedinjenih Američkih Država i Irana donosi značajne promene u odnosima između ove dve zemlje. Prema informacijama koje je objavio CNN, dokument predviđa trajni prekid neprijateljstava, ponovno otvaranje Ormuskog moreuza, postepeno ukidanje sankcija Teheranu, kao i potvrdu Irana da neće razvijati nuklearno oružje.
Jedna od ključnih tačaka u nacrtu sporazuma je omogućavanje Iranu izvoza nafte i petrohemijskih proizvoda, dok bi Teheran mogao da dobije pristup razvojnim fondovima vrednim najmanje 300 milijardi američkih dolara, pod uslovom da ispuni svoje obaveze vezane za nuklearni program tokom narednih pregovora.
SAD i Iran, zajedno sa svojim saveznicima, obavezali bi se na momentalno okončanje rata na svim frontovima, uključujući Liban, i na uzdržavanje od bilo kakvih neprijateljskih akcija ili pretnji silom. Takođe, obe strane bi se obavezale na međusobno poštovanje suvereniteta i teritorijalnog integriteta, kao i na nemešanje u unutrašnje poslove druge strane.
Prema nacrtu, konačni sporazum bi trebao biti usaglašen u roku od 60 dana, uz mogućnost produženja roka uz obostranu saglasnost. Takođe, predviđa se ponovna uspostava plovidbe kroz Ormuski moreuz, a SAD bi odmah nakon potpisivanja memoranduma ukinule pomorsku blokadu i omogućile normalizaciju saobraćaja u roku od 30 dana. Iran bi, s druge strane, preuzeo obavezu da obnovi kretanje trgovačkih brodova između Persijskog zaliva i Omanskog mora u istom vremenskom okviru.
Dokument takođe predviđa povlačenje američkih snaga iz okolnih područja u roku od 30 dana nakon potpisivanja konačnog sporazuma. Vašington bi, zajedno sa regionalnim partnerima, izradio sveobuhvatan plan ekonomske obnove i razvoja Irana, uz obezbeđivanje najmanje 300 milijardi dolara finansiranja.
U vezi sa sankcijama, SAD bi se obavezale na postepeno ukidanje svih postojećih restriktivnih mera prema Iranu, uključujući sankcije uvedene kroz rezolucije Saveta bezbednosti Ujedinjenih nacija, odluke Odbora guvernera Međunarodne agencije za atomsku energiju (IAEA), kao i jednostrane američke sankcije. Iran bi, s druge strane, ponovio obavezu da nikada neće proizvesti nuklearno oružje.
Pitanja koja se odnose na obogaćeni nuklearni materijal i ostale aspekte iranskog nuklearnog programa bila bi regulisana konačnim sporazumom. Do postizanja konačnog dogovora, Iran bi zadržao postojeće stanje, što podrazumeva da ne proširuje svoj nuklearni program, dok SAD ne uvode nove sankcije niti povećavaju vojno prisustvo u regionu.
Memorandum predviđa da američko Ministarstvo finansija odmah po potpisivanju izda dozvole za izvoz iranske sirove nafte, petrohemijskih proizvoda i povezanih usluga, uključujući bankarske, osiguravajuće i transportne aktivnosti. Takođe se navodi da bi zamrznuta ili ograničena finansijska sredstva Irana bila postepeno oslobađana i stavljena na raspolaganje Centralnoj banci Irana, uz odgovarajuće dozvole od strane SAD.
Predviđen je i formiranje posebnog mehanizma za nadzor sprovođenja budućeg sporazuma. Konačni sporazum bi trebao biti potvrđen obavezujućom rezolucijom Saveta bezbednosti Ujedinjenih nacija, što bi dodatno osnažilo njegovu pravnu valjanost i obavezujući karakter.
Ovaj nacrt memoranduma može značajno promeniti dinamiku na Bliskom istoku i otvoriti vrata za nove mogućnosti saradnje između Sjedinjenih Američkih Država i Irana, kao i za stabilizaciju regiona. Ukoliko se postignu dogovori i ispoštuju obaveze, ovo bi moglo da dovede do smanjenja tenzija i jačanja ekonomskih odnosa, što bi bilo od koristi za sve strane uključene u ovaj kompleksan geopolitički kontekst.
