Većina zaposlenih u Srbiji odlazi u penziju po opštim uslovima, ali postoje određene profesije koje imaju pravo na beneficirani radni staž, što im omogućava ranije penzionisanje. Ovi poslovi uključuju teške, opasne ili štetne aktivnosti po zdravlje, kao i one gde godine starosti utiču na radnu sposobnost. Predsednik Saveza samostalnih sindikata Srbije Zoran Mihajlović istakao je da se, iako se povećao broj penzionera sa pravom na beneficije, istovremeno povećao i broj radnika u Srbiji.
Beneficirani radni staž podrazumeva da se jedna godina rada ne računa kao 12 meseci, već kao 14, 15, 16 ili čak 18 meseci. Ovo znači da zaposleni u određenim sektorima mogu ostvariti pravo na penziju znatno ranije, čak i pre 50. godine života, pod uslovom da ispune zakonom propisane kriterijume.
Prema zakonu, beneficirani radni staž obuhvata oko četrdeset zanimanja. Među njima su rudari koji rade u teškim uslovima, pripadnici policije i žandarmerije, medicinski tehničari i lekari u hitnoj pomoći, mašinovođe, profesionalni vojnici, kao i balerine i piloti. Mihajlović je u Jutarnjem programu RTS-a naglasio da se beneficirani radni staž uvodi na mestima gde nije moguće obezbediti siguran rad, čime je zdravlje radnika ugroženo.
Ipak, postoji mogućnost manipulacije sa ovim beneficijama, jer neki radnici mogu dobiti beneficije bez opravdanih razloga, dok su neka radna mesta koja bi trebalo da imaju beneficirani staž izostavljena. Mihajlović ističe da su propisi veoma restriktivni i da su pooštreni u prethodnim godinama, što stvara probleme u primeni. Iako se broj penzionera sa beneficijama povećao od 2005. do 2025. godine, broj radnika u Srbiji takođe se povećava gotovo za isti procenat.
U Srbiji se broj penzionera sa beneficiranim radnim stažom konstantno povećava, a prema podacima, u poslednjih 20 godina oko 25% više penzionera steklo je taj status. Na primer, 2005. godine bilo je između 105 i 110 hiljada penzionera, dok se procenjuje da će do 2025. godine taj broj dostići između 140 i 145 hiljada.
Sindikat smatra da postoje još radna mesta koja bi trebalo da imaju beneficije, posebno u zdravstvu i obrazovanju. Mihajlović napominje da se neka zanimanja gase, dok se druga otvaraju, ali da Srbija i dalje zaostaje u tehnološkom razvoju i da zaštita na radu nije na zadovoljavajućem nivou. Pitanje o tome da li će se broj profesija sa beneficijama povećavati ili smanjivati ostaje otvoreno, s obzirom na to da se otvaraju nova radna mesta, ali se u automobilskoj industriji sve više poslova obavlja robotima.
Pravo na beneficirani radni staž ne zavisi od rukovodeće pozicije, već isključivo od uslova rada i rizika kojima je zaposleni izložen. Beneficije se najčešće odnose na operativne radnike, dok rukovodioci često nemaju ova prava. Suština beneficiranog staža je u povoljnijem obračunu vremena provedenog na radu. Na primer, rudarima se 12 meseci računa kao 18, što znači da 30 godina stvarnog rada donosi 45 godina staža.
Godina rada u policiji, žandarmeriji i vatrogastvu vredi 16 meseci, što znači da radnici mogu steći uslove za penziju već oko 54. godine života, ako su počeli raditi sa 20 godina. Mihajlović zaključuje da bi, ukoliko napredna tehnologija dođe u Srbiju i dođe do robotizacije, moglo doći do smanjenja potreba za proglašavanjem novih radnih mesta za beneficirani radni staž.
