Istraživački tim predvođen američkim naučnicima nedavno je verifikovao prvu masovnu grobnicu u regionu Mediterana, konkretno u današnjem Jordanu, gde su sahranjene žrtve Justinijanove kuge. Ova pandemija, koja se dogodila između šestog i osmog veka, bila je prva zabeležena epidemija bubonske kuge i značajno je uticala na Vizantijsko carstvo, kao i na delove Evrope, Azije i Afrike. Tokom pandemije, procenjuje se da je umrlo između 30 i 50 miliona ljudi, što je dovelo do oslabljenja carstva i pripremilo teren za kasnije epidemije, poput Crne smrti.
DNK uzeta iz ljudskih ostataka u masovnoj grobnici u Džerašu otkrila je prisustvo bakterije Yersinia pestis, koja je izazvala bubonsku kugu. Ova otkrića pružila su nove uvide u način života žrtava, njihovu ranjivost i urbani život u tom periodu. Najnoviji rezultati istraživanja, objavljeni u časopisu „Journal of Archaeological Science“, nude retke empirijske dokaze o mobilnosti i društvenim strukturama tokom pandemije.
Džeraš, kao regionalni trgovački centar i epicentar Justinijanove kuge, bio je mesto gde su se susretale različite populacije. Glavna autorka studije, Rejs Đijang, vanredna profesorka na Univerzitetu Južne Floride, istakla je kako je lokalitet Džeraš pružio ljudsku priču o tome ko je umro i kako je grad preživeo krizu. Ona je naglasila da pandemije nisu samo biološki, već i društveni događaji, i da je povezivanje bioloških dokaza iz ljudskih ostataka sa arheološkim kontekstom ključno za razumevanje uticaja bolesti na društvo.
Prema Đijang, ovo istraživanje omogućava bolje razumevanje pandemija u istoriji kao proživljenih događaja, a ne samo kao epidemija zabeleženih u istorijskim hronikama. Multidisciplinarni tim istraživača, uključujući arheologe, istoričare i genetičke stručnjake, analizirao je DNK izvađenu iz zuba žrtava, otkrivajući raznolik demografski sastav. Ova otkrića su pokazala da su se ljudi u vreme epidemije okupljali na istom mestu, zarobljeni bolesti, što je podsećalo na način na koji su putovanja obustavljena tokom nedavne pandemije kovida.
Iskopavanja su pokazala da je više od 200 ljudi sahranjeno u grobnici u Džerašu, koji se često naziva „Pompeja Bliskog istoka“ zbog očuvanih grčko-rimskih ruševina. Analizom ostataka, Đijang je utvrdila da su među žrtvama bili muškarci i žene, stariji i mlađi, uključujući i adolescente. Ova saznanja dodatno osvetljavaju kako su drevne pandemije oblikovale živote ljudi u gusto naseljenim urbanim sredinama.
Istraživanje Justinijanove kuge i njenih posledica na društvo predstavlja značajan korak ka razumevanju kako su pandemije oblikovale istoriju i svakodnevni život u prošlosti.
