Na Fruškoj gori, po prvi put u istoriji Srbije, demonstrirano je korišćenje dron tehnologije i veštačke inteligencije u procesu pošumljavanja, što predstavlja značajan korak ka modernizaciji i efikasnijem pristupu obnovi šuma. Ovaj inovativni projekat realizovan je u saradnji između kompanije Locaiter Technologies i Nacionalnog parka „Fruška gora“.
Tokom demonstracije, dronovi su sa visine ispuštali autohtone semenske kuglice, što je podsećalo na snežne pahuljice u zimskim mesecima. Ovaj metod omogućava brzo i precizno pošumljavanje, čak i na teško dostupnim terenima, bez potrebe za teškom mehanizacijom koja često izaziva oštećenja tla. Dronovi su opremljeni specijalizovanim sistemima za aero-distribuciju semenskih kuglica, čime se postiže veća efikasnost i manja emisija ugljen-dioksida.
Kompanija Locaiter Technologies razvila je sistem pametnog pošumljavanja koji se oslanja na analizu terena uz pomoć dronova, obradu podataka putem veštačke inteligencije, kao i izbor optimalnih vrsta drveća za svaku mikro-lokaciju. Ovaj pristup otvara nove mogućnosti za obnovu degradiranih površina i šumskih ekosistema, nudeći rešenja za izazove poput klimatskih promena, suša i požara.
Dragana Ostojić, državni sekretar u Ministarstvu zaštite životne sredine, prisustvovala je ovom događaju i istakla značaj modernih tehnologija u pošumljavanju. Prema njenim rečima, čak 75 odsto šuma u Srbiji se nalazi u brdsko-planinskim predelima, gde je klasično pošumljavanje izuzetno izazovno. Novine koje donosi upotreba dronova mogu značajno unaprediti proces pošumljavanja u ovim područjima.
Locaiter je do sada primenio više od 241 hiljade hektara semenskih kuglica, čime je pošumljeno više od 540 hiljada kvadratnih metara površina. Oko 3.000 ljudi uključeno je u različite projekte obnove šuma i edukacije o zaštiti životne sredine. Njihova vizija nije samo sadnja drveća, već i stvaranje otpornijih i zdravijih šumskih ekosistema koji će se moći prilagoditi promenama u okruženju.
Todo Terzić iz NALED-a je naglasio kako pitanje pošumljavanja prevazilazi samu sadnju drveća, ističući važnost očuvanja biodiverziteta i zaštite zemljišta. Savremene tehnologije kao što su dronovi i AI otvaraju nove mogućnosti za obnovu prirodnih resursa i predstavljaju ključ za borbu protiv klimatskih promena.
Boris Savović, član tima iz kompanije Locaiter, objasnio je da se prilikom pošumljavanja ne mora prethodno pripremati zemljište. Razvijeni su specijalni „sprederi“ koji omogućavaju dronovima da plasiraju seme sa visokom stopom klijavosti. Dronovi mogu da snime teren i naprave plan sadnje, a pilot može da upravlja dronom sa udaljenosti do tri kilometra.
Zanimljivo je da se na osnovu tipa terena, vrste drveta i ciljne gustine, precizno definiše broj semenskih kuglica po hektaru. Na primer, za sadnju jednog hektara bukve na livadi, potrebno je 2.800 semenskih kuglica kako bi se ostvarila željena gustina od 700 stabala.
Kako bi se sačuvalo seme, ono se umotava u vunu, što je ključno za održavanje vlage i uspešno klijanje. Ova metoda već se primenjuje u zemljama poput Slovenije i Nemačke, a planira se i u Kanadi.
Projekat je posebno značajan za područja pogođena prirodnim katastrofama, kao što su oluje ili požari, jer semenske kuglice omogućavaju brzo i stabilno obnavljanje šuma čak i na zahtevnim terenima. Na ovaj način, pošumljavanje postaje pristupačnije, efikasnije i održivije, što je od ključnog značaja za očuvanje prirode i životne sredine u budućnosti.
