Iako je dijagnostika raka pluća u Srbiji danas znatno brža nego ranije, zahvaljujući nabavci savremenih skener i bronhoskopa, pacijenti i dalje u proseku čekaju oko 40 dana na početak terapije. Tokom tog vremena, bolest može napredovati, ukazuje istraživanje Udruženja pacijenata za borbu protiv raka pluća „Punim plućima“.
Istraživanje je sprovedeno među lekarima koji svakodnevno leče obolele od karcinoma pluća i pokazalo je da su najveća „uska grla“ u lečenju vezana za organizaciju, pre svega u biomarker testiranju i proceduri Komisije RFZO koja odobrava terapije.
Lekari su se osvrnuli na izazove sa kojima se suočavaju u lečenju raka pluća. Anketirano je 40 lekara iz sedam referentnih ustanova, a među pitanjima su se našla i pitanja o ubrzanju procesa od postavljanja dijagnoze do započinjanja terapije. U anketi je više od 90% ispitanika činilo pulmolozi i onkolozi, a većina njih dolazi iz Kliničkog centra Srbije, gde se leči gotovo polovina obolelih.
Prema rečima dr Mihaila Stjepanovića, direktora Klinike za pulmologiju, znatan napredak u dijagnostici raka pluća se može primetiti u odnosu na pre nekoliko godina. Ranije su najveći zastoji postojali u zakazivanju i izvođenju CT pregleda i bronhoskopije, dok je sada taj deo procesa značajno ubrzan. Ipak, vreme se i dalje gubi u drugim fazama lečenja. Nakon što konzilijum donese odluku o terapiji, proces se produžava jer je neophodno da Komisija RFZO verifikuje tu odluku, a to traje dodatnih 15 do 20 dana.
Iako komisija u većini slučajeva potvrđuje odluke konzilijuma, pacijenti i dalje čekaju dodatne dve do tri nedelje zbog administrativne procedure koja ne utiče na konačne odluke o lečenju.
Još jedan značajan razlog zastoja su rezultati patohistoloških analiza, uključujući određivanje PD-L1 statusa, koji su ključni za izbor odgovarajuće terapije. Prosečno vreme čekanja na ove rezultate iznosi oko 20 dana, što znači da pacijenti često čekaju oko 40 dana od postavljanja dijagnoze do početka terapije.
Olja Ćorović, predstavnica Udruženja pacijenata „Punim plućima“, naglašava da je rešenje za skraćivanje vremena čekanja jednostavno. Potrebno je priznati postojeće kapacitete u KC Niš i KC Kragujevac za dijagnostiku raka pluća, što bi značajno skratilo vreme čekanja i rasteretilo sistem u Beogradu.
Iako su savremene terapije znatno unapredile lečenje karcinoma pluća u Srbiji, pristup tim terapijama nije ujednačen za sve pacijente. To se posebno odnosi na obolele od skvamoznog i sitnoćelijskog karcinoma pluća, kao i na pacijente s metastatskim nesitnoćelijskim karcinomom. Mnogi od njih se i dalje leče hemoterapijama.
Prema izveštaju Instituta za javno zdravlje Srbije „Dr Milan Jovanović Batut“, rak pluća je vodeći uzrok smrti od malignih bolesti, sa gotovo 7.000 novoobolelih i 5.000 preminulih godišnje. Zabrinjavajuće je što rak pluća postaje vodeći uzrok smrtnosti i kod žena, što čini pravovremen pristup terapiji ključnim.
Uloga imunoterapija i drugih inovativnih terapija u savremenom lečenju raka pluća je od suštinskog značaja. One omogućavaju duže preživljavanje i bolji kvalitet života pacijenata. Međutim, u Srbiji su te inovativne terapije dostupne samo delu pacijenata, što je zabrinjavajuće. Procenjuje se da savremene terapije dobija otprilike 50 odsto onih koji bi mogli imati korist, a najnovije studije pokazuju da imunoterapija može značajno smanjiti rizik od povratka bolesti, posebno kada se primenjuje pre ili posle operacije.
Uzimajući u obzir sve navedeno, jasno je da je neophodno unaprediti organizaciju i pristup modernim terapijama kako bi se poboljšala situacija pacijenata sa rakom pluća u Srbiji.
