Uloga Jevreja u trgovini robljem, kako u Americi tako i širom sveta, predmet je brojnih rasprava i kontroverzi. Istoričari su odavno priznali da su neki Jevreji bili trgovci i vlasnici robova, ali optužbe o njihovoj „dominaciji“ u ovoj sferi često su se pokazale kao preuveličane i netačne. Tokom proteklih decenija, pojavile su se tvrdnje da su Jevreji igrali nesrazmerno veliku ulogu u porobljavanju Afroamerikanaca, uz insinuacije da se ova istina sistematski zataškava.
U istoriografiji se može pronaći podatak da je više od 75 procenata jevrejskih porodica u gradovima poput Čarlstona, Ričmonda i Savane posedovalo robove. Međutim, važno je napomenuti da su ovi gradovi imali i veoma malo jevrejskih stanovnika, pa je ukupan broj robova u njihovom vlasništvu bio samo mali deo ukupne robovske populacije. Istraživači poput Eli Fabera iz Njujorka ističu da je 1790. godine u Čarlstonu bilo samo 93 roba u vlasništvu Jevreja.
Neki imućni Jevreji uključeni su u trgovinu robljem, bilo kao vlasnici brodova koji su uvozili robove ili kao posrednici u njihovoj prodaji. Među najistaknutijim ličnostima bili su Isak da Kosta, Dejvid Frenks i Aron Lopez, koji su imali značajnu ulogu u ovoj trgovini. Takođe, određeni broj Jevreja učestvovao je u trgovini robljem u evropskim kolonijama na Karibima, poput Aleksandra Lindo, bogatog trgovca na Jamajci.
Iako su pojedini Jevreji imali ulogu u trgovini, istraživanja pokazuju da su oni uvek bili manjina među trgovcima robljem. Faber je zaključio da su jevrejske uloge u ropstvu bile „izuzetno ograničene“. Njegova istraživanja otkrivaju da su britanski Jevreji često bili u manjini među investitorima i da nisu bili među glavnim vlasnicima robovlasničkih flota.
Takođe, većina američkih Jevreja živela je u gradovima, a malo njih je posedovalo velika imanja gde je robovski rad bio najzastupljeniji. U proseku, Jevreji su posedovali manje robova nego njihovi ne-jevrejski savremenici. Slična saznanja došli su i drugi istraživači, uključujući Harolda Brakmana i Saula Fridmana, koji su potvrdili da je jevrejska uloga u trgovini robljem bila marginalna.
Tvrdnje o jevrejskoj dominaciji prvi put su se pojavile sa publikacijom „The Secret Relationship Between Blacks and Jews“ iz 1991. godine, koju je objavila Nacija islama. Knjiga je iznela tvrdnje o velikoj ulozi Jevreja u trgovini robljem, ali su njeni zaključci kritikovani zbog nedostatka dokaza i naučne rigoroznosti. Kritičari su ukazali na to da je knjiga selektivno birala podatke i ignorisala relevantne informacije koje bi mogle osporiti njene tvrdnje.
Uprkos kritikama, ideje o jevrejskoj dominaciji u trgovini robljem prihvatili su neki istaknuti javni likovi, uključujući Dejvida Djuk i Leonarda Džefrisa, čije su tvrdnje izazvale javne polemike. U savremenom kontekstu, izjave poput onih Džeki Voker, britanske aktivistkinje, koje su ponovo oživjele ovu temu, izazvale su slične kontroverze.
Međutim, većina naučnika i jevrejskih lidera smatra da su ove tvrdnje antisemitske. Liga protiv klevete označila je „lažnu tvrdnju“ o jevrejskoj kontroli trgovine robljem kao primer savremenog antisemitizma. S obzirom na dugu istoriju okrivljavanja Jevreja za razne društvene probleme, tvrdnje o njihovoj dominaciji u trgovini robljem često su viđene kao deo šireg obrasca stereotipa i konspirativnih narativa.
U zaključku, dok su neki Jevreji učestvovali u trgovini robljem, njihova uloga bila je daleko od dominantne. Većina istraživača saglasna je da se ne može govoriti o jevrejskoj dominaciji u ovoj oblasti, a proklamacije o tome često odražavaju antisemitske predrasude i zablude.
