Izložba „Pećka škola – mesto razvoja, veština i znanja“ otvorena je danas u 13 časova u Zavodu za proučavanje kulturnog razvitka. Ova izložba zamišljena je kao svedočanstvo o umetničkim i pedagoškim dometima, istorijskom kontinuitetu i značaju očuvanja kulturnog identiteta Kosova i Metohije. U okviru postavke predstavljeni su izbor radova, arhivska građa, kao i lična svedočanstva profesora i učenika.
Kao što ističe profesor mr Zvonko Pavličić, nekadašnji đak Umetničke škole u Peći, cilj izložbe je da se sačuva sećanje na blagodarnost ovoj obrazovnoj instituciji koja je radila od 1949. do 1999. godine. Izložba takođe obeležava 125 godina od rođenja i 40 godina od smrti Vladimira Radovića, doajena kosovsko-metohijskog slikarstva i jednog od osnivača škole.
Pored Radovićevih radova, izložba će obuhvatiti i dela značajnih autora koji su predavali u ovoj školi i obeležili srpsku i jugoslovensku umetnost druge polovine 20. veka. Među njima su Milan Besarabić, Svetozar Sveta Kamenović, Božidar Boža Prodanović i Radoslav Muse Miketić, čiji su radovi takođe deo postavke.
Ideja o otvaranju umetničke škole u Peći datira još iz 1948. godine, kada je formirana zanatska škola. Već naredne godine, škola je transformisana u Školu za primenjenu umetnost, koja je postala poznata kao Umetnička škola. Od svog osnivanja, škola je igrala ključnu ulogu u kulturnom životu Peći i bila je jedna od najprestižnijih u Srbiji i regionu.
Nastava je organizovana po uzoru na program beogradske predratne Umetničke škole, a učenici su imali priliku da se obrazuju u različitim umetničkim disciplinama, među kojima su slikanje, vajanje, modelovanje, kao i grafički dizajn. Škola je bila smeštena u reprezentativnoj zgradi iz 1926. godine, što je dodatno doprinosilo njenoj prepoznatljivosti.
Izložba će takođe predstaviti radove nekih od najuspešnijih učenika i pedagoga, uključujući Veroljuba Veljka Radovića, Dragomira Jašović Jašu, Srećka Hadži Vujanaca i mnoge druge. Ova postavka ne samo da obeležava bogatu umetničku tradiciju Peći, već i doprinosi kolektivnoj memoriji zajednice.
Vladimir Radović, koji je rođen 1901. godine, bio je pionir slikarstva na Kosovu i Metohiji. Posle studija u Beogradu, odlučio je da se vrati u rodnu Peć, gde je svoju umetnost usmerio ka reprezentaciji lokalnog ambijenta kroz akvarel. Njegova dela su često odražavala duh Metohije, dok su se preplitali savremeni stilovi sa lokalnim motivima.
Na otvaranju izložbe, pored Pavličića, obratit će se i Jovana Savić Jevtić, direktorka Pokrajinskog kulturnog centra Priština – Leposavić, kao i dr Aleksandar Laković, koji će govoriti o kulturnoj baštini Metohije i Peći. U programu će biti i pesme posvećene Svetozaru Kamenoviću, kao i nastupi bivših učenika i profesora.
Izložba je značajna jer pruža uvid u bogatu umetničku tradiciju Peći i doprinosi očuvanju kulturnog identiteta ovog prostora. Kako ističe Jelena Pavličić Šarić, istoričarka umetnosti, prikazani radovi ne predstavljaju samo lično iskustvo, već govore o kolektivnoj memoriji i značaju umetničke škole za čitavu zajednicu.
Nažalost, posle 1999. godine, rad škole je prekinut, a zgrada u kojoj je bila smeštena srušena je 2017. godine. S obzirom na to, izložba predstavlja napor da se očuva sećanje na ovo značajno mesto u kulturnoj istoriji, kao i da se podstakne nova generacija umetnika da se bave stvaralaštvom i očuvanjem kulturnog nasleđa. U tom smislu, izložba je više od umetničke postavke – to je poziv na čuvanje i negovanje bogate umetničke tradicije Kosova i Metohije.
