Memorijalni centar Republike Srpske nedavno je predstavio svoju dosad najveću bazu snimljenih svedočenja o stradanju srpskog naroda na prostorima bivše Jugoslavije. Ova baza trenutno sadrži 1.500 potresnih ispovesti, a značaj projekta za kulturu pamćenja naglasio je Denis Bojić, direktor Centra.
Bojić je istakao da je poseban fokus bio na tome da se glas žrtava i njihovih porodica čuje direktno, bez posrednika. „Specifičnost projekta je u tome što smo po prvi put dali priliku članovima porodica da ispričaju svoju ličnu priču i da ona uđe u istoriju srpskog naroda. Kroz koncept usmene istorije, omogućili smo da svaka pojedinačna sudbina postane deo opšteg kolektiviteta. Svi podaci o našim stradalim junacima postaju dokumentovani i zapisani kroz institucije, ali ovde svako ima priliku da se upozna sa onim što je važno za svakog našeg pojedinačnog stradalnika“, naglasio je Bojić.
Baza je metodološki uređena i obuhvata širok vremenski okvir – od svedočenja o genocidu nad Srbima u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj tokom Drugog svetskog rata, do stradanja tokom raspada Jugoslavije devedesetih godina. Bojić je napomenuo da je najveći broj snimljenih ljudi stradao na teritoriji današnje Republike Srpske.
Jedan od ključnih ciljeva ovog projekta je obrazovanje budućih generacija. Bojić objašnjava da baza pruža mogućnost istraživačima, ali pre svega mladima, da na jednom mestu saznaju istinu o srpskom stradanju kroz sistematičan i naučno utemeljen pristup. „Najvažniji je edukativni karakter, jer baza omogućava ljudima da naše porodične priče povežu sa širim istorijskim kontekstom. Na jednom mestu dobijate vremensku i prostornu objedinjenost koja je neophodna za kompleksno razumevanje svega što se dešavalo našem narodu na ovim prostorima“, kaže direktor Memorijalnog centra.
Iako je Memorijalni centar relativno nova institucija, Bojić ističe da je u njemu sintetizovano decenijsko iskustvo i znanje ljudi posvećenih ovoj temi. On naglašava da trenutna brojka od 1.500 svedočenja nije konačna i da se rad na terenu nastavlja svakodnevno. „Nezahvalno je govoriti o brojkama kada pričamo o ljudskim životima, ali upravo ti brojevi govore o obimu i geografiji našeg stradanja. Oni su neophodni da bismo razumeli gde smo i u kolikom broju nestajali“, rekao je Bojić, dodajući da očekuje da će do kraja godine baza biti bogatija za još stotine novih svedočenja.
Realizacija ovako obimnog projekta ne bi bila moguća bez saradnje sa lokalnim zajednicama i organizacijama proisteklim iz odbrambeno-otadžbinskog rata. Bojić je posebno istakao doprinos Republičke organizacije porodica zarobljenih i poginulih boraca i nestalih civila, kao i Centra za istraživanje rata. „Ovo je nacionalna mreža u kojoj svako daje svoj doprinos kako bi svedočenja bila sačuvana. Suočavamo se sa ozbiljnim problemom protoka vremena, dostupnošću svedoka, ali i traumama koje pojedini ljudi i dalje nose, zbog čega je prikupljanje ovih priča trka sa vremenom“, istakao je Bojić.
Ova baza snimljenih svedočenja ima potencijal da postane važan izvor informacija za buduće generacije, omogućavajući im da razumeju kompleksnost istorije srpskog naroda. Zaključak je da je važno sačuvati uspomene na stradale, kako bi se osigurala pravda i istina o prošlosti. U ovom kontekstu, Memorijalni centar Republike Srpske igra ključnu ulogu u očuvanju kolektivnog pamćenja i obrazovanju mladih o važnim istorijskim događajima.
